ภาพรวม
มูนลิต ภาพวาดของเอ็ดวาร์ด มุงก์ จิตรกรชาวนอร์เวย์ วาดขึ้นในปี ค.ศ. 1893 เป็นภาพมนุษย์ร่างคลุมเครือกำลังกุมใบหน้าและอ้าปากราวกับกรีดร้อง ท่ามกลางท้องฟ้าสีเลือดและสะพานที่มีคนสองคนเดินหันหลังไป มองผ่าน ๆ เหมือนภาพสยดสยอง แต่แท้จริงมันคือภาพของความวิตกกังวลที่ฝังลึกในใจของทุกคน
มุงก์เขียนบันทึกถึงแรงบันดาลใจไว้อย่างชัดเจนว่า ขณะเดินกับเพื่อนสองคนเมื่อยามพระอาทิตย์ตก ท้องฟ้ากลายเป็นสีแดงเลือด และเขารู้สึกถึง "เสียงร้องอันไม่มีที่สิ้นสุดที่พัดผ่านธรรมชาติ" ภาพนี้จึงไม่ใช่แค่คนหนึ่งคนกรีดร้อง หากแต่เป็นธรรมชาติทั้งผืนที่สะท้อนความทุกข์ของมนุษย์
ศิลปินและช่วงชีวิต
เอ็ดวาร์ด มุงก์ (ค.ศ. 1863–1944) เติบโตท่ามกลางความสูญเสีย แม่และพี่สาวเสียชีวิตด้วยวัณโรคตั้งแต่มุงก์ยังเด็ก ความเจ็บป่วยและความตายจึงหลอกหลอนเขาตลอดชีวิต และกลายเป็นแก่นของงานศิลปะของเขา
มุงก์เป็นผู้บุกเบิกศิลปะแบบเอ็กเพรสชันนิซึม (Expressionism) ที่เน้นการแสดงอารมณ์ภายในใจ มากกว่าการวาดให้เหมือนจริง เขากล่าวว่าศิลปินต้องวาด "ความประทับใจภายใน" ไม่ใช่แค่สิ่งที่ตาเห็น
เทคนิคและความหมาย
มูนลิตวาดด้วยสีน้ำมัน เทมเพอรา และพาสเทลบนกระดาษแข็ง เส้นสายที่บิดเบี้ยวทั้งฟ้าและพื้นสะพาน ทำให้ผู้ชมรู้สึกถึงความไม่มั่นคง คล้ายถูกโอบล้อมด้วยความกังวล บางคนตีความว่าแสงสีแดงคือแสงพระอาทิตย์ตกในกรุงออสโลที่เต็มไปด้วยฝุ่นภูเขาไฟจากภูเขากรากะตัวเมื่อปี ค.ศ. 1883 ซึ่งทำให้ท้องฟ้ายุโรปเป็นสีแดงเข้มหลายวัน
ที่โดดเด่นคือภาพนี้ไม่ได้วาด "เสียง" จริง ๆ แต่ผู้ชมกลับ "ได้ยิน" เสียงกรีดร้องในหัวตัวเอง นี่คือเหตุผลที่มูนลิตถูกจัดว่าเป็นหนึ่งในภาพที่สื่ออารมณ์ได้ทรงพลังที่สุดในประวัติศาสตร์ศิลปะ และเป็นต้นแบบของใบหน้า emoji ที่เราส่งหากันในทุกวันนี้
เรื่องราวการโจรกรรม
มูนลิตเป็นภาพที่โดนโจรกรรมถึง 2 ครั้งในปี ค.ศ. 1994 และ ค.ศ. 2004 ครั้งแรกในปี 1994 กลุ่มโจรใช้บันไดปีนเข้าไปในหอศิลป์แห่งชาติแล้วลากภาพออกไปทางหน้าต่าง ทิ้งข้อความไว้บอกว่า "ขอบคุณสำหรับระบบรักษาความปลอดภัยที่แย่" ภาพถูกส่งคืนภายในไม่กี่เดือนหลังการเจรจา
ครั้งที่สองในปี 2004 โจรสวมหน้ากากบุกเข้าไปในพิพิธภัณฑ์มุงก์และขโมยทั้งมูนลิตเวอร์ชันหนึ่งและภาพ "แมดอนน่า" โชคดีที่ทั้งสองภาพถูกกู้คืนได้ในปี 2006 โดยทางการนอร์เวย์
มุงก์สร้างมูนลิตทั้งหมด 4 เวอร์ชัน ทั้งภาพสีน้ำมัน ภาพพาสเทล และภาพพิมพ์หิน บางเวอร์ชันอยู่ในหอศิลป์แห่งชาติ และบางเวอร์ชันอยู่ในพิพิธภัณฑ์มุงก์ กรุงออสโล
ที่มาของภาพ
ภาพตัวอย่างในหน้านี้มาจาก Wikimedia Commons (ภาพเป็นสาธารณสมบัติ เนื่องจากเอ็ดวาร์ด มุงก์เสียชีวิตเมื่อปี ค.ศ. 1944 เกินกว่า 70 ปี) นำมาใช้เพื่อการศึกษาและสื่อสารความรู้ศิลปะเท่านั้น